ગાંધી જયંતિ

દર વર્ષે ૨ ઓક્ટોબરના રોજ ‘ગાંધી જયંતિ’ સમગ્ર ભારતમાં ખૂબ શ્રદ્ધા અને આદર સાથે ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ આપણા રાષ્ટ્રપિતા મહાત્મા ગાંધીજીના જન્મદિવસ તરીકે મનાવવામાં આવે છે. તેમના અહિંસા, સત્ય અને શાંતિના સિદ્ધાંતોને કારણે તેઓ વિશ્વભરમાં “મહાત્મા” તરીકે ઓળખાયા.

જીવન અને કાર્ય
મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધીજીનો જન્મ ૨ ઓક્ટોબર, ૧૮૬૯ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદર ખાતે થયો હતો. લંડનમાં વકીલાતના અભ્યાસ બાદ તેઓ દક્ષિણ આફ્રિકા ગયા, જ્યાં તેમણે પહેલીવાર અન્યાય અને ભેદભાવ સામે સત્યાગ્રહનું શસ્ત્ર અપનાવ્યું. પછી તેમણે ભારત પરત આવી સ્વતંત્રતા આંદોલનને નવો માર્ગ આપ્યો.

ગાંધીજીએ સત્ય, અહિંસા અને સહનશીલતાના આધારે અનેક આંદોલનો ચલાવ્યા —

• અસહકાર આંદોલન (૧૯૨૦)
• નમક સત્યાગ્રહ (૧૯૩૦)
• ભાર છોડો આંદોલન (૧૯૪૨)

તેમણે ગ્રામ્ય વિકાસ, સ્વદેશી વસ્ત્રો (ખાદી), શિક્ષણ, સ્વચ્છતા અને અસ્પૃશ્યતા નાબૂદ કરવાના કાર્યમાં પોતાનું સમગ્ર જીવન સમર્પિત કર્યું.

ગાંધી જયંતિની ઉજવણી
આ દિવસે શાળાઓ, કોલેજો અને સરકારી કચેરીઓમાં પ્રાર્થના સભાઓ, ભાષણો, નિબંધ સ્પર્ધાઓ અને સ્વચ્છતા અભિયાન યોજાય છે. લોકો ગાંધીજીના પ્રિય ભજન “રઘુપતિ રાઘવ રાજારામ” ગાઈને તેમને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પે છે.

આ દિવસને ‘આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ’ (International Day of Non-Violence) તરીકે પણ વિશ્વભરમાં ઉજવવામાં આવે છે, જે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંગઠન દ્વારા માન્ય છે.

ગાંધીજીની વિચારધારા
તેમના વિચારો આજે પણ એટલા જ પ્રસ્તુત છે —

• “સત્ય અને અહિંસા એ માનવજાત માટેનું સૌથી મોટું શસ્ત્ર છે.”
• “તમે જે બદલાવ દુનિયામાં જોવો ઈચ્છો છો, તે બદલાવ તમે પોતે બનો.”

ઉપસંહાર
ગાંધી જયંતિ માત્ર એક ઉજવણી નહીં, પરંતુ એ આપણા માટે પ્રેરણાનો દિવસ છે — સત્ય, અહિંસા, શાંતિ અને સ્વચ્છતાના માર્ગ પર ચાલવાની યાદ અપાવે છે.

“ગાંધીજીના વિચારો અમર છે — ચાલો, તેમને આપણા જીવનમાં ઉતારીએ.”

જય હિંદ!