વિશ્વ પ્રાણી દિવસ : પ્રાણીઓ પ્રત્યે કરુણા અને જવાબદારી

દર વર્ષે ૪ ઓક્ટોબરના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં વિશ્વ પ્રાણી દિવસ ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસનો હેતુ માત્ર પ્રાણીઓ પ્રત્યે સ્નેહ દર્શાવવાનો જ નહીં, પરંતુ તેમના અધિકારો, સુરક્ષા અને સંરક્ષણ અંગે સમાજમાં જાગૃતિ લાવવાનો છે. માનવજાત અને પ્રાણીઓ વચ્ચેનો સંબંધ હજારો વર્ષોથી ગાઢ રહ્યો છે. પ્રાણીઓ વગરનું જીવન કલ્પવું અશક્ય છે, કારણ કે તેઓ આપણા જીવન, પર્યાવરણ અને સંસ્કૃતિનો અભિન્ન ભાગ છે.

ઈતિહાસ અને પ્રેરણા : વિશ્વ પ્રાણી દિવસની શરૂઆત ૧૯૩૧માં ઈટાલીના ફ્લોરેન્સ શહેરમાં થઈ હતી. શરૂઆતમાં તેનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર લુપ્ત થતી પ્રજાતિઓને બચાવવા સુધી મર્યાદિત હતો. પરંતુ સમય જતા આ દિવસનો વ્યાપ વધ્યો અને તે દરેક પ્રાણીઓ માટે દયા, કરુણા અને અધિકારોની વાત કરતો વૈશ્વિક આંદોલન બની ગયો. આ દિવસનું પ્રતિક એ સંદેશ આપે છે કે દરેક જીવંત પ્રાણી આ ધરતી પર સમાન અધિકાર સાથે જીવવા લાયક છે.

પ્રાણી અને માનવનો સંબંધ :

પ્રાણી માનવ જીવનના અનેક ક્ષેત્રોમાં મદદરૂપ છે. ખેતીમાં બળદ, ઘોડા કે ઊંટ ખેડૂતના સાથીદાર રહ્યા છે. ગાય, બકરાં અને કુકડીઓ આપણને દૂધ, માંસ અને ઈંડા આપે છે. કૂતરા અને બિલાડીઓ ઘરનાં સ્નેહી સાથી બની જાય છે. જંગલી પ્રાણી જંગલોના સંતુલન અને પર્યાવરણની સમતુલા જાળવવામાં અગત્યની ભૂમિકા ભજવે છે.

કહેવત : “પ્રાણી બોલે નહીં, પણ બધું કહે છે.”

કોટ : “The greatness of a nation and its moral progress can be judged by the way its animals are treated.” – મહાત્મા ગાંધી

આજના સમયમાં પડકારો

આધુનિક યુગમાં પ્રાણીઓ અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યા છે.

• જંગલોનું વિનાશ થતા તેમના નિવાસસ્થાન નાશ પામે છે.
• વધતા શિકાર અને ચોરીના કારણે વાઘ, સિંહ, ગેંડા જેવી પ્રજાતિઓ લુપ્ત થવાની કગાર પર છે.
• પ્રદૂષણ અને હવામાન પરિવર્તનથી સમુદ્રી અને પક્ષીઓની સંખ્યા ઘટી રહી છે.
• પાળતુ પ્રાણીઓ સાથે અવગણના, ક્રૂરતા અને ગેરજવાબદારીના કિસ્સાઓ વધી રહ્યા છે.

કહેવત : “પશુપ્રેમ એ માનવતાનો પ્રથમ ધર્મ છે.”

આપણી જવાબદારી

વિશ્વ પ્રાણી દિવસ આપણને યાદ અપાવે છે કે પ્રાણીઓ માટે કરુણા માત્ર શબ્દોમાં નહીં પરંતુ કાર્યોમાં પણ હોવી જોઈએ.

• આપણે પર્યાવરણનું રક્ષણ કરીએ જેથી જંગલી પ્રાણીઓનું નિવાસસ્થાન બચી રહે.
• પાળતુ પ્રાણીઓની યોગ્ય સંભાળ રાખીએ, તેમને ખોરાક, પાણી અને આરોગ્યસેવાઓ આપીએ.
• જંગલી પ્રાણીઓનો શિકાર અને વેચાણનો વિરોધ કરીએ.
• બાળકોને પ્રાણીઓ પ્રત્યે દયા અને સ્નેહ રાખવાનું શિક્ષણ આપીએ.

       વિશ્વ પ્રાણી દિવસ એ માત્ર ઉજવણીનો દિવસ નથી, પરંતુ વિચાર કરવાનો અવસર છે. આ ધરતી માત્ર માનવ માટે નહીં, પરંતુ દરેક પ્રાણી માટે છે. જો આપણે પ્રાણીઓનું રક્ષણ કરીશું, તો જ પ્રકૃતિનું સંતુલન જળવાઈ રહેશે અને આપણું ભવિષ્ય સુરક્ષિત રહેશે. ચાલો, આ દિવસે નક્કી કરીએ કે પ્રાણીઓ પ્રત્યે કરુણા, દયા અને જવાબદારીપૂર્વક વર્તીશું.