દર વર્ષે ૨ ઓક્ટોબરના રોજ ભારતભરમાં ગાંધી જયંતી ખૂબ જ શ્રદ્ધા અને ઉત્સાહપૂર્વક ઉજવવામાં આવે છે. આ દિવસ માત્ર એક મહાન નેતાનો જન્મદિવસ નથી, પરંતુ તે વિચારો અને મૂલ્યોનો ઉત્સવ છે જેણે વિશ્વને નવી દિશા બતાવી. ૨ ઓક્ટોબર ૧૮૬૯ના રોજ ગુજરાતના પોરબંદરમાં જન્મેલા મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી આગળ જતાં સમગ્ર રાષ્ટ્રના *‘બાપુ’* અને *‘રાષ્ટ્રપિતા’* બન્યા. ગૃહ અને વૈશ્વિક સ્તરે આ દિવસનું વિશેષ મહત્વ છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા આ દિવસને *‘આંતરરાષ્ટ્રીય અહિંસા દિવસ’* તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે. ગાંધીજીનું જીવન એ પોતે જ એક સંદેશ હતું. તેમણે સાબિત કરી બતાવ્યું કે મોટી મોટી સત્તાઓને નમાવવા માટે હથિયારોની નહીં, પણ સત્ય અને આત્મબળની જરૂર હોય છે.
* ગાંધીજીના મુખ્ય વિચારો અને સિદ્ધાંતો: સત્ય અને અહિંસા:* ગાંધીજીના જીવનના બે મુખ્ય સ્તંભ સત્ય અને અહિંસા હતા. તેમણે સ્વતંત્રતા સંગ્રામમાં અહિંસક સત્યાગ્રહનો ઉપયોગ કરીને અંગ્રેજોને ભારત છોડવા મજબૂર કર્યા.
* સ્વદેશી અને સ્વાવલંબન: તેમણે સ્વદેશી વસ્તુઓના વપરાશ પર ભાર મૂક્યો અને રેંટિયો કાંતીને દેશને સ્વાવલંબનનો પાઠ ભણાવ્યો.
* સ્વચ્છતા: બાપુ માનતા હતા કે “સ્વચ્છતા એ પ્રભુતા છે.” આજે પણ તેમના આ વિચારને જીવંત રાખવા માટે ગાંધી જયંતીના દિવસે ‘સ્વચ્છતા અભિયાન’ ચલાવવામાં આવે છે.
આજના આધુનિક અને અશાંત યુગમાં ગાંધીજીના વિચારો પહેલા કરતાં પણ વધુ પ્રાસંગિક બન્યા છે. હિંસા, અસહિષ્ણુતા અને પર્યાવરણીય સમસ્યાઓ વચ્ચે તેમનો અહિંસા અને સરળ જીવનનો સંદેશ આપણને શાંતિપૂર્ણ માર્ગ બતાવે છે. ગાંધી જયંતીના આ પવિત્ર દિવસે ચાલો આપણે માત્ર બાપુને યાદ કરીને અટકી ન જઈએ, પરંતુ તેમના સત્ય, અહિંસા અને સ્વચ્છતાના આદર્શોને આપણા રોજિંદા જીવનમાં ઉતારવાનો સંકલ્પ કરીએ. બાપુના વિચારોને જીવંત રાખવા એ જ તેમને સાચી ભાવાંજલિ ગણાશે.
